Beste samenleving van Spijkenisse,

Als gemeenschap zullen we de broekriem stevig moeten aanhalen de komende jaren. De gevolgen van de financiële en economische crisis gaan aan geen enkele deur in Spijkenisse voorbij. Fors bezuinigen is het credo de komende jaren in onze stad aan de Oude Maas.

Met alle politieke partijen in de raad zijn bij de behandeling van de Kadernota 2011 en in het kader van de programmabegroting 2011 afspraken gemaakt over het moment en de wijze waarop de komende bezuinigingen besproken gaan worden. Via deze site kunt u over de voortschrijdende bezuinigingsontwikkelingen op de hoogte blijven.

Ter voorbereiding op de komende bezuinigingsbesluitvorming is een drietal raadsconferenties gepland. Inmiddels heeft op 16 november een informatieavond met het accountants- en advieskantoor Deloitte plaatsgevonden. Voor de invulling van de twee informatiebijeenkomsten op 24 november en 8 december is overlegd met de gemeentelijke griffier.

Op de eerste informatieavond zal het dagelijks gemeentebestuur een nadere toelichting geven over alle voorbereidingen die al zijn getroffen m.b.t. de bezuinigingen. Het college zal tevens de concept bezuinigingsvoorstellen nader onderbouwen en alle vragen daarover beantwoorden. E.e.a. zal eventueel in plenaire samenstelling gebeuren.

Het dagelijks gemeentebestuur heeft voorgesteld de gedachtewisselingen over de bezuinigingen tijdens de bijeenkomst op 8 december in kleinere groepen op basis van de collegeportefeuilles en/of indeling van de programmabegroting te laten plaatsvinden. De opgestelde lijst van bezuinigingsvoorstellen zijn daarvoor de basis.

Op 8 december wil het college ook een aantal speciale vragen en grote thema’s aan de gemeenteraad voorleggen die te maken hebben met het toekomstbeeld van de stad en de organisatie over tien jaar. Er kan daarbij gedacht worden aan bijvoorbeeld: “Wat willen we doen met de rayonstructuur?”, “Moeten we rechtstreeks verantwoordelijk blijven voor bijvoorbeeld het theater en het jeugd- en jongerenwerk?” en “Wat doen we met de ruim 180 accommodaties die de gemeente op dit moment bezit?” Uitvoerige bespreking van de uitwerking van deze thema’s zou bijvoorbeeld in januari en de daarop volgende maanden kunnen geschieden.

Wanneer de definitieve besluitvorming over de bezuinigingsmaatregelen aan de orde is, valt op dit moment nog lastig te bepalen. Op basis van de uitkomsten van het nieuwe bestuursakkoord tussen VNG en rijk en de nadere uitwerking hiervan via een eventuele extra circulaire van het Ministerie van BZK kan naar verwachting begin 2011 besluitvorming plaatsvinden. Naar verwachting kan een deel van de bezuinigingsmaatregelen snel worden geconcretiseerd, voor andere maatregelen geldt dat daar in samenspraak met alle raadspartijen nadere uitwerking voor noodzakelijk is.  De verwachting van het college is dat de bezuinigingsvoorstellen voor een deel al in 2011 kunnen worden gerealiseerd. Over de financiële meevaller die dat oplevert zal het dagelijks gemeentebestuur met voorstellen komen. Op dit moment denkt het college daarbij aan het voeden van de reserve Flankerend beleid en het versterken van de Algemene reserve.

In de programmabegroting 2011 zijn voor de komende jaren de volgende financiële taakstellingen opgenomen. Deze tekorten zijn gebaseerd op de verwachting dat de kortingen van het rijk op het gemeentefonds zich vertalen in een daling van de algemene uitkering van € 2,5 miljoen in 2012, € 5,0 miljoen in 2013, oplopend tot € 7,5 miljoen in 2014.

Openstaande taakstelling programmabegroting 2011: € 0,00
Openstaande taakstelling programmabegroting 2012: € 6.427.395,00
Openstaande taakstelling programmabegroting 2013: € 8.257.774,00
Openstaande taakstelling programmabegroting 2014: € 10.386.567,00

Bij het invullen van de bezuinigingsopgaven kunnen verschillende soorten maatregelen worden genomen zoals: efficiëncy, versoberen, uitbesteden en het stoppen van taken. Zoals ook al in het collegeprogramma staat vermeld kunnen, gelet op de omvang van de financiële problematiek en de al eerder genomen bezuinigingsmaatregelen, de bezuinigingen niet meer door middel van een kaasschaafmethode worden gerealiseerd. Een discussie over het niet langer uitvoeren van sommige autonome (niet wettelijke gemeentelijke) taken of een beperkter uitvoeringsniveau is thans aan de orde. Het gaat om keuzes maken; aan sommige zaken wel aandacht en energie steken, aan andere niet. Voor geen enkel beleidsveld geldt op voorhand dat het is uitgesloten van bezuinigingen. Voor veel van de wettelijke gemeentetaken (medebewindstaken) geldt dat zaken efficiënter dan wel eenvoudiger kunnen.

Zelfs als er sprake is van een doeluitkering die slechts aan het betreffende beleidsveld mag worden uitgegeven, kan een versoberde of doelmatiger uitvoering gewenst zijn. Indien er eigen middelen aan de betreffende taak worden toegevoegd betekent een besparing een direct voordeel voor de gemeente. Maar een versoberde uitvoering levert indirect vaak ook een besparing op de overhead op. Overigens heeft het rijk kortingen op de doeluitkeringen voor 2011 en volgende aangekondigd op het participatiebudget, WWB I-deel, de WSW, jeugdwerkloosheid, schuldhulpverlening en MO/OGGZ/VB.

Bezuinigingen op autonome gemeentelijke taken door ze te stoppen of aanzienlijk te verminderen zijn niet gemakkelijk. Het zijn vaak zeer wenselijke activiteiten in onze stad. Voor deze taken geldt dat ze in principe mogen worden beëindigd, maar dat deze keuze vaak niet eenvoudig is.

Hoewel de afgelopen jaren al diverse efficiëncymaatregelen zijn getroffen en deels ook nog uitgewerkt worden, is er altijd ruimte voor verbetering. Voortschrijdende digitalisering en het terugbrengen van de omvang van het management en de ondersteuning bij een aantal organisatieonderdelen maken formatiereductie mogelijk. Daarbij dient wel in het achterhoofd te worden gehouden dat al bij de begroting 2010 besluitvorming aan bezuinigingen voor een totaalbedrag van € 2,8 miljoen in 2010 oplopend tot € 3,8 miljoen is besloten. Van deze maatregelen dient nog circa € 1,4 miljoen in 2011 oplopend tot € 2,0 miljoen in 2013 en volgende jaren te worden gerealiseerd.

De opgave bij al deze maatregelen is deze te nemen met als doel het realiseren van de stad Spijkenisse en de bijbehorende organisatie zoals we die voor ogen hebben voor over 10 jaar. De uitgangspunten van het college zijn daarbij om kritisch te kijken naar de taken en de positie van de gemeente. Wat doet de overheid en wat kan er verwacht worden van inwoners en maatschappelijke partners. Als er bewust keuzes gemaakt worden om minder taken uit te voeren of taken beperkter uit te voeren hoeft dit niet te leiden tot kwaliteitsverlies in de samenleving. De ambities die er zijn, bijvoorbeeld op het gebied van het beheer van de openbare ruimte, kunnen de komende periode niet allemaal waargemaakt worden. Een deel van de maatregelen die getroffen worden heeft betrekking op de uitgaven in de stad, een deel van de maatregelen zal leiden tot een kleinere meer slagvaardige en dus efficiëntere organisatie. Over deze en andere uitgangspunten gaat het dagelijks gemeentebestuur vanaf 8 december met de gemeenteraad in gesprek.

In een gezamenlijk proces hebben de leden van het college van B&W in samenwerking met het managementteam (MT) mogelijke bezuinigingsvoorstellen verzameld. Bij de lastige keuzes die straks gemaakt worden dienen de eerder vastgestelde beleidskaders niet altijd meer  als uitgangspunt. Deze staan gelet op de aard en omvang van de huidige bezuinigingsoperatie nu ook ter discussie. Ook het collegeprogramma is een kader. Uitgangspunt van het college is daarbij wel om het evenwicht te bewaken in de keuzes die gemaakt moeten worden. Tevens moeten voorgenomen maatregelen op haalbaarheid (ook qua tijd) en consequentie worden beoordeeld.

Hierna zal per begrotingsprogramma een aantal voorbeelden gegeven gaan worden van bezuinigingsvoorstellen die het college van B&W aan de raad wil voorleggen. Allereerst volgen een aantal thema’s die betrekking hebben op verschillende programma’s.

De gemeente is op dit moment in bezit van meer dan 180 vastgoed objecten. Eén van de opgaven is om te kijken of accommodaties efficiënter kunnen worden ingezet. Het college is van mening dat veel activiteiten in een beperkter aantal wijk-, buurt- en jongerencentra geconcentreerd kunnen worden.  Het college is voornemens om met voorstellen te komen die leiden tot een aanzienlijke beperking van het aantal accommodaties.

In het collegeprogramma is het al verwoord, de gemeentelijke overheid zal in het licht van de bezuinigingen vanuit het rijk zich meer moeten focussen. Burgers zullen meer eigen verantwoordelijkheid moeten dragen. Daarnaast zal de overheid ook meer actieve betrokkenheid van de burgers vragen bij de uitvoering van taken. Ook van subsidieontvangers verwacht de gemeente een bijdrage aan de noodzakelijke bezuinigingen. Als uitgangspunt geldt een daling van de gemeentelijke subsidies met 5% vanaf 2012. Voor subsidies op basis van een doeluitkering gelden uitzonderingen. Bij sommige organisaties en activiteiten is de korting hoger of kan er sprake zijn van stopzetting van de financiële bijdrage.

Hoewel het verzelfstandigen of uitbesteden van activiteiten niet in alle gevallen direct leidt tot besparingen, overweegt het college meer taken uit te plaatsen en/of uit te besteden. Voorbeelden waaraan gedacht wordt zijn het Centrum van de Kunsten, het theater, de kinderboerderij, het parkeerbedrijf, het jeugd-, jongeren- en opbouwwerk en het Ingenieursbureau. Verder wordt ook een andere sturing op de ruimtelijke planvorming overwogen. Voor de gemeentelijke taken betekent dit een herijking van de inzet op stedenbouwkundige ontwerpen, verkeerstechnische ontwerpen, de toetsing van het bouwproces en de inzet gekoppeld aan de grondexploitatie.

Veel van bovengenoemde zaken zijn op dit moment voor het college nog onderwerp van (nader) onderzoek. Bij een aantal bezuinigingsmaatregelen op de lijst staan nog Pro Memorie-posten. Deze zullen nog nader worden ingevuld. Zo wordt er bijvoorbeeld nog onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en financiële consequenties van het verkopen van gemeentelijke accommodaties. Tevens is aan het managementteam (MT) gevraagd voor een aantal maatregelen op het gebied van personeel en organisatie de consequenties nader in beeld te brengen.

Het dagelijks gemeentebestuur heeft de uitgaven in de stad kritisch onder de loep genomen en heeft wederom zeer kritisch gekeken naar de eigen bedrijfsvoering. Een deel van de hierop betrekking hebbende voorstellen betreffen aanvullende efficiëncymaatregelen. Een aantal voorstellen leidt tot vermindering van de kwaliteit van de dienstverlening, ondersteuning en advisering aan bestuur en organisatie. Taakgebieden/afdelingen waarop wordt bezuinigd en waarvan de formatie zal verminderen zijn onder andere personeel- en salarisadministratie, financiële administratie, organisatie- en ict-advies, juridische control, financiële planning en control, rechtsbescherming, bestuursondersteuning, onderzoek en statistiek en dossiervorming. Daarnaast zijn er diverse voorstellen van het reduceren van beleids- en adviesfuncties. Door de vermindering van taken en omvang van de formatie zijn aanpassingen in de organisatiestructuur mogelijk. Zo zijn er voorstellen voor minder management, minder afdelingen, minder teams en zoals eerder vermeld: minder rayons.

Daarnaast zijn er zaken die het personeel anderzijds rechtstreeks raken. Er zijn voorstellen voor halvering van de centrale en sectorale opleidingsbudgetten, een aanzienlijke beperking van de schoonmaak van alle kantoren en andere gebouwen en sluiting van het bedrijfsrestaurant.

In z’n totaliteit tellen de voorstellen die een mogelijke formatiereductie impliceren thans op tot een bezuiniging van circa 64 fte (ruim € 3 miljoen). De verdeling hiervan per sector is op dit moment als volgt: S&W circa 22 fte, IW circa 22 fte en CZ circa 20 fte.

De besluitvorming over de taken waarop en de omvang waarmee bezuinigd wordt is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Tegelijkertijd heeft de Ondernemingsraad (OR) adviesrecht en deels instemmingsrecht als het gaat om een groot aantal onderwerpen die de organisatie en het personeel aangaan. Het voornemen is om de OR vooraf zoveel als mogelijk te informeren over mogelijke maatregelen en besluiten die door de gemeenteraad worden genomen. Bij de nadere uitwerking van de raadsbesluiten zal de OR actief worden betrokken.

Daar waar mogelijk zal de formatiereductie gerealiseerd worden door gebruik te maken van natuurlijk verloop. Gelet op de verwachte omvang van de formatiereductie en de wens om de gemeentelijke dienstverlening op voldoende niveau te houden is het noodzakelijk lastige keuzes te maken. Het college van B&W wil gedwongen ontslagen trachten te voorkomen. Dit betekent dat bij de invoering van sommige bezuinigingsmaatregelen (waaraan personele consequenties verbonden zijn) kan blijken dat deze pas later gerealiseerd kunnen worden. De komende  periode zullen ook in het Georganiseerd Overleg (GO) en met de ondernemingsraad (OR) nadere afspraken worden gemaakt over een geactualiseerd sociaal statuut en sociaal plan. Een nieuw sociaal convenant waarin overkoepelende afspraken worden gemaakt is op dit moment nog niet aan de orde.

Ook de gemeenteraad heeft zichzelf de opdracht gegeven kritisch te kijken naar haar eigen budgetten. Budgetten voor ondersteuning en advisering zoals die voor de Griffie, de Rekenkamer en fractieondersteuning komen voor heroverweging in aanmerking.

Er bestaan nog veel onzekerheden ten aanzien van de aard en omvang van de bezuinigingen. Los van de onzekerheden omtrent de hoogte van het gemeentefonds zijn er voorgenomen taakoverdrachten die naar alle waarschijnlijkheid gepaard zullen gaan met efficiëncykortingen. Ondanks deze onzekerheden en de omvangrijke bezuinigingsopgaven vertrouwd het college erop ook de komende periode in goede samenwerking met de gemeenteraad en andere betrokkenen tot een goed afgewogen besluit te komen dat kan rekenen op breed draagvlak bij het dagelijks gemeentebestuur, in de gemeenteraad en in de samenleving van Spijkenisse.